De praktische mystiek van Hildegard van Bingen

Van maandag 8 juni tot en met vrijdag 12 juni 2020

Docent: Mieke Kock-Rademakers

Van beeld naar woord naar klank naar innerlijke betekenis .

Inleiding 
Eind vorige eeuw kwam Hildegard van Bingen (1098-1179) opnieuw in de belangstelling. De herdenking van haar achthonderdste sterfjaar bracht een stroom van publicaties op gang, waarbij de aandacht onder meer uitging naar Hildegard als vrouw, in samenhang met de tweede emancipatiegolf, als mysticus, (natuur)geneeskundige en componist. In 2012 werd ze heilig verklaard en benoemd tot kerklerares.

Inhoud 
Hildegard, geboren te Bermersheim, werd als tiende kind van een adellijke familie al op jonge leeftijd aan God toegewijd. In het klooster van de Disibodenberg leidde ze als benedictines een verborgen leven tot ze in 1141 in een visioen Gods boodschap ontving: ‘ontsluit de kluis der mysteriën’ en ‘zeg en schrijf wat ik je zeg’. Dit was voor haar het begin van haar eerste visioenentrilogie: Liber Scivias (Het Boek Ken de Wegen) over de pelgrimstocht van de ziel.

De twaalfde eeuw (ook wel Renaissance van de Middeleeuwen genoemd) werd gekenmerkt door grote veranderingen. Het was de tijd van de kruistochten, conflicten tussen kerkvorsten en wereldlijke machthebbers (investituurstrijd, er was sprake van een beginnend individualisme en de magistri van de scholae stelden zich de vraag ‘wie is God’, vertrouwend op eigen geleerdheid).

Dit alles weerspiegelt zich in Scivias, waar het gaat om een geestelijke kruistocht, de dubbele waarheid (aards en/of geestelijk), de vraag ‘hoe maakt God zich kenbaar’ en ‘wat is de eigen plaats in de samenleving’. Zo is Scivias te lezen als Werdegang, pelgrimstocht naar eigen wording. Scivias I (O.T.) beschrijft de mens als ‘stof’, in samenhang met de vier elementen. In Scivias II (N.T.) wordt hij waarlijk lichaam, ‘gevormd’ naar het voorbeeld van Christus. Scivias III beschrijft zijn geestelijke wording, de opgang naar een eeuwig Jeruzalem, bijgestaan door de deugden (Virtutes).

Elk periode is van belang om volwaardig (mede-)mens te zijn vanuit voortschrijdend inzicht en proefondervindelijk ervaren. Aldus wordt de betekenis van de titel geleidelijk aan duidelijk: innerlijke gerichtheid en mystieke bewogenheid naast daadkracht en maatschappelijk bewustzijn (ora et labora).

Over de docent
Mieke Kock-Rademakers is classicus, filosoof en vertaler. Eind 2017 voltooide zij de vertaling van Hildergards eerste visioenentrilogie, Liber Scivias, met de vertaling van de Ordo Virtutum. In haar cursus belicht zij aan de hand van belangrijke passages van Scivias, met de daarbij horende miniaturen, de samenhang bij Hildegard tussen beeld, woord, klank en handeling. Hierbij zien we dat het woord langzaam opgaat in klank.

Programma

Het programma ziet er als volgt uit:

Maandag 8 juni 2020, 11.00 uur 
Samenkomst en kennismaking.

Dinsdag 9 juni, woensdag 10 juni en donderdag 11 juni
10.00 - 11.30 uur: bespreking van belangrijke passages van Liber Scivias aan de hand van tekst en beeld (miniatuur)
16.30 -17.30 uur bespreking van verschillende liederen van Hildegard aan de hand van woord en klank.

Vrijdag 12 juni
10.00 -11.30 uur: bespreking van belangrijke passages van Liber Scivias aan de hand van tekst en beeld (miniatuur)
13.00 - 14.00 uur: evaluatie en een drankje.

Prijs en aanmelden
Er zijn 10 plaatsen beschikbaar. De kosten voor deze midweek zijn € 670,- (luxe kamer) of € 530,- (eenvoudige kamer). Hierbij inbegrepen zijn drie maaltijden per dag, koffie/thee en vier overnachtingen in Gastenhuis Kasteel Slangenburg.

Aanmelden
Hebt u interesse? Meldt u zich dan aan via reservering@kasteelslangenburg.nl of neem telefonisch contact op via het telefoonnummer: 0315 – 298 200.